Nhà Thùng version 2
 

Ai cũng biết đến Phú Quốc như một thiên đường du lịch với biển xanh, cát trắng. Thế nhưng Ngoài ra, nơi đây còn lừng danh với làng nghề nhà thùng nước mắm lâu đời, loại nước chấm được vinh danh là đỉnh cao của ẩm thực Việt Nam.
Để có được những giọt nước mắm thơm ngon, ngoài xây dựng các nhà thùng thì những nghệ nhân làm nước mắm cần Lựa chọn được nguồn cá cơm chất lượng. Theo các Người đi biển, mùa đánh bắt cá cơm sôi động nhất là từ tháng 7 đến tháng 12, đây cũng là lúc cá đạt chất lượng cao nhất trong năm.

Cá cơm sau khi kéo lên thuyền sẽ được lọc rửa bằng nước biển và chượp muối ngay để giữ độ tươi. Tỉ lệ cũng phải đạt chuẩn 3 cá, 1 muối giúp nước mắm Phú Quốc không quá mặn gắt, mà có vị hài hòa, đằm thắm. Sau đó, cá được đưa về các nhà thùng trên khắp đảo ngọc để chuẩn bị Trút hành trình tiếp theo.

Tại đây, chượp (cá đã muối) được cho vào các thùng gỗ lớn, có thể chứa đến 15 tấn cá cơm. những thùng gỗ khổng lồ cao đến 2,2 mét, được coi là “bảo vật” của các người nghệ nhân xứ đảo và lưu truyền từ đời này sang đời khác

Được biết, để pha chế thành nên những chiếc thùng gỗ này cũng đòi hỏi lắm công phu. Thợ thùng phải dụng công hàng tháng trời, tính toán từng li, từng tí để các thanh gỗ được ghép khít vào nhau, tránh rò rỉ. Gỗ làm thùng được chọn các loại gỗ đặc trưng của Phú Quốc để có độ bền cao, có khi lên đến hàng trăm năm. Một nghệ nhân làm nước mắm lâu năm cho hay, thùng gỗ chính là một yếu tố quan trọng mang đến hương vị và màu sắc đặc trưng của nước mắm Phú Quốc.

Bên cạnh thùng gỗ, quy trình ủ chượp bằng cách gài nén yếm khí, giữ yên Trút quá trình lên men tự nhiên chượp cá suốt thời gian dài, có khi lên đến một năm ròng cũng chính là một trong các điều tiên quyết để nước mắm thành phẩm đạt được màu cánh gián sóng sánh và mùi thơm đặc trưng

Vẻ đẹp mộc mạc mà vững chãi của dãy thùng gỗ khổng lồ bên trong nhà thùng Nam Ngư, một trong những nhà thùng lớn nhất nhì Phú Quốc. Được biết, nhà thùng này có gần 150 thùng gỗ ủ chượp nước mắm.

Khối lượng sản xuất “khủng” là thế, nhưng các chuyên gia làm nước mắm nhiều năm kinh nghiệm tại nhà thùng Nam Ngư vẫn luôn cần mẫn kiểm định chất lượng nước mắm mỗi ngày. Để đảm bảo từng giọt nước mắm sản xuất ra, đều đạt chuẩn thơm ngon đủ đầy, không cần thêm bớt.

Trải qua gần 1 năm ròng rã với biết bao công phu, tỉ mẩn, giọt nước mắm sánh đậm óng ả, thơm ngon hài hòa mới “chào đời”, để đưa những chai nước mắm Nam Ngư đi đến kệ bếp của hàng triệu người dân Việt, và đong đầy hơn 50 triệu niềm tin trên khắp Việt Nam.

Thùng lềulà loại thùng gỗ hình trụ gọi là thùng lều, cao 2 - 2,5 m, đường kính 1,5 – 2 m, dung tích từ 2.5-8 m3 để muối cá. Được chế biến từ loại gỗ mềm như bằng lăng, mít, bời lời để pha chế thành thùng là vì khi "niền" lại bằng dây song, chạy quanh mặt ngoài thân thùng, những mảnh gỗ được siết chặt vào nhau, không còn khe hở.

Để sản xuất thùng lều, những tấm gỗ thường được xẻ có độ dày khoảng 25 cm, được phơi thật khô và ghép lại với nhau bằng những chốt cây. Sau đó, dùng các sợi dây đai làm bằng mây (bền, chắc, không co dãn theo điều kiện môi trường) để buộc chắc và giữ chặt thùng chứa. Phía dưới thùng có lỗ lù để kéo rút nước trong thùng chượp.

Lu (mái vú) là những chiếc chum sành, được làm từ đất sét và nung ở nhiệt độ cao, thường được các làng nghề thủ công đồ gốm sản xuất.

Cách pha chế thành nước mắm bằng lú chỉ khác với nước mắm bằng nhà thùng ở chỗ thay vì để thùng trong nhà chờ thủy phân thì cách pha chế thành bằng lu là đem trực tiếp những lu ra ngoài nắng phơi trực tiếp.