Bộ tranh tứ quý bằng đồng
 

Tùng Trúc Cúc Mai là bộ tranh phát xuất từ Trung Quốc. (có người chơi Lan Trúc Cúc Mai... sẽ nêu phần sau)
Cách sắp đặt như trên là sai. bình thường người ta gọi thuận miệng là Tùng Trúc Cúc Mai.Nó là đại diện cho 4 mùa thì phải xem mùa nào cây ấy.


1. trước nhất nói về Mai.

Mai là 1 cây hoa quý đối với người Trung Quốc, có thể coi là Quốc hoa. nó có màu trắng hoặc hồng. Không phải là giống hoa mai vàng của miền Nam đâu. Vì nó trắng nên biểu tượng cho sự thanh khiết. Nó chịu qua gió tuyết mùa đông (nên nhớ là có cả tuyết đấy) nên trình diễn.# 1 sức khỏe, 1 sinh khí mãnh liệt. Khi mùa xuân về nó nở hoa 5 cánh, báo hiệu xuân về. Vì ý nghĩa đó, ngay cả Cao Bá Quát cũng phải thốt lên rằng: Nhất sinh đê thủ bái mai hoa (Cả đời chỉ cúi đầu trước hoa mai thôi). Có thể coi Mai là tượng trưng của Quân tử. Trường hợp này tôi xếp Mai thuộc mùa Xuân. Và bông mai đã xuất hiện trong bộ tranh dong tu quy

2. Nói đến mùa hạ là nhắc đến cây Trúc.

Trúc trong tiếng Hán chỉ loài tre nói chung. Chứ không phải là cây trúc ở Việt Nam. Cây tre trong tiếng Hán là Thích Trúc (nghĩa là cây tre có gai). Chỉ có điều cây Trúc theo nghĩa là cây cảnh thì người ta hay chơi Trúc Quân tử. Cây Trúc cũng là 1 cây có thể sống nơi khô cằn, quanh năm xanh tốt, đốt ngay thẳng từ bé (măng - bambooshot). Đốt cháy thân cây tre đi nhưng đốt than của nó vẫn thẳng chứ không cong gãy. Để tần tiện thời gian, tôi mời bạn đọc đoạn trích này để tham khảo về cây Trúc - Tre mà tôi trích từ 1 bài tôi viết cách đây 3 năm.


"Bông hoa sen là một biểu trưng đẹp thuần khiết, tuy nhiên một mình nó chưa thể nói hết tuốt về Việt Nam. chừng như cái tượng trưng du lịch đó còn thiếu một cái gì đó!

Du khách nước ngoài khi đến Việt Nam, ngoài việc thăm quan các danh thắng, kỳ quan còn mong muốn tìm hiểu bản sắc văn hoá dân tộc Việt Nam qua các câu chuyện lịch sử. Mà lịch sử Việt Nam là lịch sử dựng nước và giữ nước, văn hoá Việt Nam là văn hoá gắn liền với nông nghiệp lúa nước. Ở đây, tôi muốn nhắc đến một loài cây có thể bao hàm cả hai ý nghĩa nói trên song song vẫn làm trội một trong những đặc trưng quan yếu nhất của dân tộc Việt Nam: cây tre. Cây tre có một vai trò đặc biệt trong đời sống thông thường của người dân Việt Nam cũng như trong các cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại.

Ở nông thôn Việt Nam, làng nào mà chẳng có vài luỹ tre xanh. Nó gợi lên một cảm giác thăng bình và che chở. Các vật dụng trong nhà, dưới bếp và đồ dùng trong nông nghiệp chẳng thể thiếu vắng vai trò của cây tre. Ngày nay, tại các cửa hàng lưu niệm cũng có rất nhiều đồ thủ công mỹ nghệ làm từ cây tre để du khách thập phương mua về làm kỷ niệm.

Chưa hết, cây tre trong quan niệm của người xưa là đại diện cho tấm lòng ngay thẳng, cương trực của bậc chính nhân quân tử. Người xưa nói Tùng - Trúc - Cúc - Mai là như vậy. Tre mùa đông không rụng lá, sống nơi khô cằn sỏi đá, đốt tre mọc thẳng từ khi còn là măng non. nên còn có câu: Trúc dẫu đốt, tiết ngay vẫn thẳng. "Trúc" ở đây cũng là tre (thuộc họ tre trúc) và đặc biệt hơn nữa nếu tôi không nhầm thì cây lúa cũng thuộc họ tre.

3. Nói về Cúc, tức là mùa Thu.

"Cứ mỗi độ thu sang, hoa cúc lại nở vàng".

Cây này tôi không nói được nhiều nhưng có thể thấy ở ba góc cạnh:
3.1. Cúc biểu tượng của sự trường sinh. Thường dùng để chúc thọ, chúc người già. Vì thế có loài cúc mang tên Cúc Vạn thọ.
3.2. Cúc cũng có chí khí quân tử của nó. Ai chơi hoa cúc đều biết Hoa cúc tàn nhưng không rụng, nó chỉ gục rũ trên thân của nó thôi. Nó gợi cho ta đến 1 hình ảnh chết đứng, chứ không chết nằm.
3.3. Hoa cúc có thể dùng làm thuốc và pha trà. Trung QUốc có loại trà hoa cúc rất thơm ngon, có thể pha thuần hoa cúc, có thể thả vài bông vào ấm chè mạn, thanh nhiệt giải độc. Các cụ già rất khoái uống trà này. Uống trà hoa cúc, bình thơ, bàn bạc, đánh cờ thì rất tuyệt.

4. rút cục là Tùng, đại diện cho mùa Đông.

Chữ Tùng có nghĩa là cây Thông. Ta gọi là Tùng, Bách, Thông nhưng Tàu chỉ gọi là Tùng. Họ phân biệt mấy loại đó bằng Tùng La hán, Tùng mã vĩ (thông đuôi ngựa)...

Cây Tùng mọc trên núi đá cao, khô cằn, thiếu nguồn dinh dưỡng. Nó hay mọc ở những mỏm núi cheo leo, chịu nhiều sương gió, bão tuyết mà không chết không đổ. Đầu thế kỷ trước, Đại Tướng Trần Nghị của Trung Quốc có 1 bài thơ ca ngợi cây tùng để nói về chí khí của người cách mệnh rất hay. Tôi không nhớ hết xác thực từng chữ nhưng đại ý là Tuyết trắng đè trên cây tùng xanh, cây tùng xanh vẫn vươn thẳng lên trời, muốn biết ai cao thấp, phải đợi lúc tuyết tan.

ngoại giả, hãy để ý Tùng là loài cây thực vật hạt trần, có thể phán tán bộ gen trong gió. Nó là loại thực vật lá kim, quanh năm xanh tốt, không rụng lá, tần tiện (nước), rễ bám sâu vào trong vách núi. Đó là phẩm chất quý mà con người ước mơ. Trong truyện Tào Tháo đời Tam Quốc có nói đến chuyện 1 cây Tùng già cổ thụ, đường kính mấy chục người ôm (tục truyền giờ vẫn còn). Nhiều người muốn chặt nhưng không chặt được. Tào Tháo khiếp sợ và phong cho cây Tùng là lang quân Tùng. Có phong quan và treo mũ biểu trưng. Vậy là bạn biết Tùng có ý nghĩa rồi chứ: Bậc Trượng phu hoặc Đại lang quân.